María Mariño do humor da nada ao valor da palabra por María Xosé Queizán

 Nesta ligazón podemos ler o texto completo escrito pola Nosa Señora das Letras, María Xosé Queizán sobre María Mariño que comeza con " A María Mariño se lle dedica o día das Letras Galegas deste ano 2007 e con isto se cumpren dous obxectivos: Corroborar a súa identidade literaria e recoñecer o valor da súa obra."

María Mariño e P. García Negro. Xinealoxías e referentes de noso por Eli Ríos

    

    María Mariño no ronsel das escritoras galegas é un estudo coordinado por María Pilar García Negro. E digo coordinado porque xa desde a “Nota inicial”, a autora pon en valor unha primeira persoa do plural: o NÓS de quen encomenda o traballo; o NÓS das axudas emprestadas e o NÓS de quen axunta, nos “Apéndices”, o textos autoriais. Estamos, por tanto, diante dunha obra cunha declaración de intencións cristalina: un achega á creación de María Mariño como parte dun proxecto colectivo en que “ a leitura da obra de María Mariño, como de toda a literatura galega, (per)dure máis aló do 17 de Maio, Día das Letras Galegas”¹ Aínda que este colectivo debe manter a individualidade de cada quen, de aí o ronsel e seguir as pegadas, porque se de algo é consciente P. García Negro é da “necesaria individuación das escritoras”². Recolle, a autora, neste punto unha extensa cita³ da crítica literaria Pilar Pallarés sobre o canon e a poesía escrita por mulleres. Nela clarifica como dentro do canon se masculiniza o universal e se universaliza o masculino.

Xoguemos ás hipóteses: ¿que plus de coñecemento tería a nosa autora se en lugar de María se chamase, por exemplo, Roberto (o nome do seu home)? ¿”Roberto Mariño” * ocuparía o lugar merecido naquela sincronía da literatura galega? ⁴

    Xa vimos noutras ocasións, nesta páxina web⁵, como rematar coa escrita das mulleres⁶ e é moi de agradecer que Pilar García Negro presente, na mesma liña, esta lúcida análise no caso mariñá, incluída a da escolla lingüística, para examinar os motivos e razóns do ostracismo da escritora María Mariño e dos que levaron á demora de 27 anos en publicar a súa obra.

    Esta primeira parte do estudo pon na mesa unha problemática documentada rigorosamente, e exemplificada ata a extenuación, e convídanos a reflexionar sobre o uso dos lugares comúns xa que se son verdadeiros teñen un gran valor, pero como sexan falsos son ben nocivos. Estes tópicos, que se aplican á escrita das mulleres, vai desmotalos, un a un, Pilar García Negro cunha documentación irrefutable. Así enuncia unha mostra representativa de autoras invisibilizadas que rebate o tópico de que hai poucas escritoras na literatura galega; recolle os textos do Padre Feixoo, a defensa dos dereitos das mulleres por Xoán Vicente Viqueira, entre outros, que desmonta o non interese pola produción das escritoras por parte dos homes; arromba coa “lóxica matrilineal” que sostén que todas somos fillas de Rosalía de Castro e non escritoras con características propias;etc

    Pilar García Negro debulla todos estes elementos para propoñer que nos acheguemos á

poesía de María Mariño lonxe das impresións androcéntricas e optar pola opción que a insere nunha tradición social e cultural que non unifica a escrita das mulleres como descendentes de Rosalía de Castro senón que “estima no que vale unha distintiva diacronía galega, dentro da cal a nosa autora brillou con luz propia e intransferíbel no combate contra a xinofobia e contra a galegofobia, abrindo un suco de valor incomensurábel para todas as colegas que alumou a posterioridade e que, inevitabelmente, viron e tiveron nela un antecedente lexitimador da súa propia dedicación. Unha muller abrira o camiño: outras podían tripalo con seguridade e confianza nas súas forzas.” ⁷ María Mariño, e as escritoras galegas en xeral, temos en Rosalía de Castro unha xinealoxía de noso, referentes propios, que gorece e ilumina o camiño individual de cada unha.

    Unha vez que a parte teórica xa se sitúa como marco, P. García Negro propón unha revisión das lecturas feitas sobre a obra poética de María Mariño xa que “se se consignan com méritos estilísticos ou achados de grande relevo transgresións, rupturas iluminadoras, en poetas homes coetáneos ou contemporáneos, tal mérito non se pode ralear na poesía da autora que nos ocupa”⁸. Como nos capítulos anteriores, García Negro argumenta, con exemplos e bases teóricas, a definición da creación da autora como poesía existencialista moi afastada do simple paisaxismo xa que a natureza corporeízase, asenta nas raíces da xenealoxía galega (Rosalía de Castro, Amado Carballo, Manuel María, etc) e acubilla a comunicación coa palabra escrita.

É poesía existencialista por antonomasia, como a que pioneiramente inaugurará o Manuel María de Advento (1954), o que acredita na literatura galega un alento criativo, orixinal (para os perpetuos contempladores do exterior, un estar à la page), que, máis unha vez, pede clamorosamente unha análise desde dentro da especificidade da propria literatura galega, non a reboque das literaturas institucionalizadas do centro do sistema.⁹

    Fai, tamén, García Negro unha revisión dos elementos que constitúen esta denominada ruptura formal, nas composicións mariñás, pola que Novoneyra lle atribuiu aquel “dinamiteira da fala” antes de pasar á escolma en que se recollen textos de Palabra no tempo (1963) e da obra póstuma Verba que comeza.

    Na última parte hai unha recolla de textos coetáneos á publicación das obras de María Mariño. Así, transcríbese o prólogo á edición orixinal de Palabra no tempo feito por Ramón Otero Pedrayo en 1960, un artigo de Manuel María publicado en El Progreso en 1963, un de Xosé Luís Méndez Ferrín de 1965 e outro de Uxío Novoneyra, xa de 1982 e publicado na Nosa Terra, en que a califica como “dinamiteira da fala” que é sabedora “de que a verdadeira esencia do noso idioma é a liberdade”¹⁰. Ademais, inclúense dous artigos que nos achegan, por unha parte, no de Carmen Blanco, publicado en 2006, unha “Elexía previa a María Mariño” composta por U. Novoneyra e, por outro, no escrito por Kathleen N. March, e publicado en 1989, unha reivindicación da escrita de María Mariño moito antes de que a RAG decida dedicarlle o Día das Letras Galegas.

    María Mariño no ronsel das escritoras galegas é un estudo feito por María Pilar García Negro que dá de beber ao colectivo. Somos moitas quen hai dezasete anos gozamos desta lectura e aprendemos un outro mirar que nos agasallaba moita paz no medio dunha celebración das Letras desacougante. Hoxe, na lectura de 2024, este estudo continúa a remoer as cabeciñas de quen le e iso si que é abraiante: 17 anos despois da súa escrita as reflexións case proféticas que aniñan nas súas páxinas son de plena actualidade. Toca, polo tanto, seguir sachando os camiños que antes abriron as compañeiras e que podemos tripar con seguridade e confiando nas nosas forzas grazas a elas.

García Negro, M. P., María Mariño no ronsel das escritoras galegas, Laiovento, 2007.

1En María Mariño no ronsel das escritoras galegas, páx. 10

2Páx. 15

3Páx 16-17

4Páx. 18

5 http://www.asega-critica.net/2024/03/sermos-o-reverso-por-susana-s-arins.html?q=joanna+Russ

6Joanna Russ, How to Suppress Women's Writing(1983)

7En María Mariño no ronsel das escritoras galegas, páx. 24

8Páx. 33

9Páx. 34

10Páx. 73

Barahúnda musica Tiven medo de vogar de María Mariño

Tiven medo de vogar,
tiven medo da auga crara.
Anque fora cuns bons remos
anque fora na mar calma,
non vogaba!, non vogaba!

O medo xa non sei del.
Xa secou aquel mar longo.
E sin saber donde veu,
si é doutro ou é meu,
navego nun mar de fondo.

 Mariño, M. , Palabra no tempo (1963)

Alejandra L. Rey conversa con María Mariño

 Diálogo con María Mariño

Inda vou na mesma meniña aquela que andaba na busca dun muro. O revelador da falsidade dun infinito inconcibíbel que non a deixaba acougar na seguridade, non de todo segura, do son do mar calmo a través dunha fiestra entreaberta na noite.

No profundo vexo o mesmo enredo de hoxe, que corre por ese mar vello cunha potencia atraente para as ondas que soio van. Devólveas ao ollar cauto das que non ousamos a inclinarnos cara dentro ata palpar o mar de fondo, por se despois nos deixamos levar polas que soio van, nunca retornan. Seica a seguridade duns bos remos unidos ás xemas por un débil remendo, non asegura ter o control da dirección. É o risco do desvío no transcurso dun camiño que avanza sobre un veo tecido con tino, ao mesmo ritmo que o do paseo pola ribeira. Pois, de quen nos fai mandadas fuximos e se afogamos na marcha, vogaremos forte pra prendermos a agulla nas redes das correntes mariñas, salvaxes e ancestrais do anonimato. Nesta nova paleta de cores dos adentros, descubrimos a tonalidade das ansiadas verbas ceibes.

Medrou a meniña, acaso alcanzaría o muro que buscaba levada polas augas calmas? Quen entenderá este mar vello?

Alejandra L. Rey

Ana Romaní fala de María Mariño

Ana Romaní fálanos sobre a súa descoberta de María Mariño e como nos anos 80, en Noia, xermolou e medrou un movemento para recuperar a súa figura.

A un tempo explícanos como ve ela a poesía da Nosa Señora das Letras e lenos o poema 28 de Verba que comeza:

Está caendo a folla i en min nace primaveira,

Quen entenderá este mar vello?

Como digo onte sendo hoxe?

Como farto a miña verba do nacer que xa pasou!

Como reino nas migallas onde medrei un bon día!

Como piso forte sendo branda?

Como digo si si o non está escoltando?

Quen entenderá este mar vello?

Medro, medro e non sei onde parar.

Presa xa e ceguiña no cume

lévame,

lévame ó chan a verba.

Queda hoxe o chan soio

muxindo a pegada do tempo.

Mesturadas terras peneiran, peneiran fariña,

fariña que non fai masa.

Rebélanse as ondas ós mares,

os ríos afogan a pradeira seca,

os camiños non se atopan.

Quen entenderá este mar vello?

É outono i en min nace primaveira.

Quen o entenderá?

Gael musica Tiven medo de vogar de María Mariño

Tiven medo de vogar,
tiven medo da auga crara.
Anque fora cuns bons remos
anque fora na mar calma,
non vogaba!, non vogaba!

O medo xa non sei del.
Xa secou aquel mar longo.
E sin saber donde veu,
si é doutro ou é meu,
navego nun mar de fondo.

 Mariño, M. , Palabra no tempo (1994)

Grazas!

Segadoras felices e agradecidas

 Pasou o día, pasou a romería, pero non a celebración da vida e da obra de María Mariño, a Nosa Señora das Letras deste 2024.

Hoxe, o día despois, queremos agradecer a todas as persoas que fixestes e facedes posible que cada día sexa o Día das Galegas nas Letras.

Grazas a Teresa Villaverde, alcaldesa de Lousame, pola acollida nas Minas de San Finx, por cedernos espazos e materiais para que o 15 de agosto saíse todo ben.

A todas as persoas que vos achegastes a celebrar con nós por primeira vez ou por ter xa marcada a data no voso calendario.

A MJ Pérez, Inés Mirás, Patricia Arias, Carmen Blanco, Sesé Canitrot, Lucía Aldao, María Maronho, Cinta Adhesiva, Gael, Aurora Marco, Ana Romaní... (e todas as que quedan por subir ás redes, que iremos actualizando, xunto a esta entrada, para que cada día de verán sexa unha sorpresa para María Mariño e todas vós).

Grazas, por acompañarnos un ano máis. 

Viva María Mariño! E vivan todas as Nosas Señoras das Letras! Porque sen elas moitas portas, ventás e mundos seguirían pechadas.

Visita de Teresa Villaverde, alcaldesa de Lousame

Roteiro imaxinario (ou non) pola vida e obra de María Mariño

As Nosas Señoras, sempre presentes

Lectura do manifesto

Xantar

A Nosa Señora dos Fanzines. Obradoiro

Micro Aberto. Lemos a María Mariño

Habelas hainas musican a María Mariño

 Habelas hainas compoñen por volta do verso de María Mariño "O medo xa non sei del" unha fermosísima peza: María Mariño, a Costureira.

Coa voz a monte de María Mariño por Cintaadhesiva

Cintaadhesiva interpreta Suma total de María Mariño e achega unha espectacular proposta visual.

Son a suma total
daquel que foi medindo
a pegada aquela que non digo,
pegada que soia se puxo o seu nome.
Son resta da esperanza -diferencia quedou-.
Multiplicada xa nacín,
pra que dividirme agora?

San, enteira voume indo,
san, enteira vou quedando,
o paso xa me cederon,
inda que o camiño se vira,
vaise virando en duro,
as pegadas ben se ven
vense volcar nas penas,
liman os picos dos montes,
raxan a cume i o mar,
raxan as alturas todas,
raxan a néboa,
raxan o sol,
ráxanse todas nunha,
esta cínguese
vaise cinguindo.
Terra, alma dona!
Pegada que soia
se puxo o seu nome.

Mariño, M., Verba que comeza(1990)

Ela enfiou palabras de noso para crear, por Aurora Marco

Antes enfiara puntadas para facer vestidos e movera os palillos para facer encaixes, ao xeito dos de Camariñas, porque era unha creadora. Fíxoo naquela casa da rúa Cega do casco histórico de Noia onde naceu,  ou na da rúa do Comercio da mesma vila, en Escarabote, na localidade vasca de Berango –alí pasou un tempo na casa dunha irmá–, en Romeor e en Parada do Courel, onde residiu até a morte. Despois, ou en simultáneo, enliñou palabras porque era, como moitas compañeiras de oficio, gardadora e transmisora de fermosas palabras de noso. 

Cando María Mariño comezou a escribir –a finais da década de 1950, se non o fixo antes–, o horizonte de expectativas non era en absoluto favorábel para as mulleres e, de maneira especial, para as que escribían en lingua galega. Naquel ermo da posguerra perderan dereitos reivindicados e logrados durante a República e houbo un grande retroceso en todos os ámbitos, tamén no que di respecto ao desenvolvemento da actividade literaria. A  manifestación de que as mulleres precisaban soltar amarras, sobre todo as referidas ao espírito, que tan axeitadamente pronunciara na “Agrupación Republicana Femenina” da Coruña a escritora e pedagoga María Barbeito na conferencia La Mujer, antes, ahora y después (1934), era difícil de levar a termo porque a ditadura, coma un furacán, arrasara coas liberdades, e con todo. A censura estaba até no ar que se respiraba e non era doado desafiar os roles e espazos que a Sección Femenina lles asignara. Porque se trataba do “perigo rosa”, expresión machista utilizada pouco antes nun artigo sen asinante  –“Reflejos. El peligro de las mujeres” –, do xornal madrileño La Voz, cando se producira o acalorado debate do voto feminino en 1931: “El peligro rosa es con nosotros, y no es fácil hacer vaticinios”. 

Foi unha muller nacida moi perto de Noia –Áurea Lorenzo Abeijón (Beneso- Porto do Son, 1904-Buenos Aires, 1995)– a que rachou co silencio literario imposto polas circunstancias históricas coa publicación de Queixas (Buenos Aires, 1944). A sonense ten certas similitudes biográficas coa etapa inicial da Nosa Señora das Letras: nacera no seo dunha familia numerosa con escasos recursos económicos, recibiu unha instrución elemental na escola, coidou nenas e nenos en Portosín e aprendeu costura en Porto do Son. E cun fardel acugulado de soños e tristura emigrou a Arxentina aos 18 anos, adquiriu cultura, dedicouse á escrita e ensinou inglés, castelán e piano até idade moi avanzada nun colexio que montou na casa –tamén María montara un parvulario na estadía en Escarabote–. E coa sabedoría herdada da nai, teceu unha rede cos fíos da ausencia, do amor á terra, das lembranzas; coa lingua, o froito primeiro que agarimou na lonxanía, “a fala das cousas”, segundo poetizou.

Na década de 1950, tres mulleres, Pura Vázquez, Luz Pozo e Xohana Torres, deron á luz os poemarios Íntimas (1952), O paxaro na boca (1952), e Do sulco (1957) respectivamente. Tres voces femininas fundamentais no panorama da literatura galega de posguerra, que comezara a camiñar paseniño. Xohana Torres reivindicou a voz poética feminina nunha intervención no Círculo Mercantil compostelán no ciclo de conferencias organizadas polo grupo reunido arredor das Festas Minervais (Méndez Ferrín, Franco Grande, Xosé Manuel Beiras, entre outros, onde ela era a única muller). Era o 29 de marzo de 1957,  algo insólito naquela altura: “No movemento literario de hoxe non podía faltar a muller. A súa actividade está unida ao porvir histórico da terra…”. A seguir referiuse a Luz Pozo e a Pura Vázquez. 

Aínda que non foi fácil para as mulleres accederen á esfera do público porque tiñan que andar defendendo cos cóbados os seus espazos, María Mariño uniuse ao movemento literario do momento mais a súa traxectoria non estivo inzada de pétalas de rosa e a súa obra tivo os mesmos problemas de transmisión e visibilidade, e de recepción, que tiveron outras mulleres dedicadas á escrita. Aínda máis, dubidouse de que fose a autora dos libros que asinou:  “ondea a prevención de que a sombra dun dos máis grandes poetas galegos fora para ela sol vivificante”, en alusión a Novoneira, expresou o antólogo González Garcés. Até se pensou que “María Mariño” era un pseudónimo do escritor do Courel. Desde que publicou o seu primeiro libro houbo moitas sombras para a escritora noiesa, tamén algunhas luces. Vexamos:  

O poemario Palabra no tempo, publicado en outubro de 1963, levaba máis de dous anos escrito e a súa benvinda á República das Letras foi escasa. María seguiu sendo a descoñecida poeta que en 1965 tiña preparado un segundo libro de poemas e relatos curtos en castelán, Más allá del tiempo, ilocalizábel durante corenta e dous anos, que viu a luz en 2007 en Alvarellos editora, edición de Helena González. Verba que comenza, escrito antes da morte, foi publicado polo concello de Noia en 1990, vinte e tres anos despois, en fermosa edición ilustrada por Reimundo Patiño. Segue inédito Los años pobres. Memoria de guerra y posguerra. O percorrido da súa produción mantívoa abondo afastada do público lector. 

Segundo o testemuño dunha sobriña que viviu con ela certo tempo, Mariño escribía e lía todo o día, até na escaleira exterior da casa-escola de Parada do Courel. E quería que se coñecese a súa obra. Mais, con poucas excepcións, a imaxe que chegou de forma reiterativa desde que iniciou a súa andadura literaría até 2007,  presentábaa como unha iletrada, que tiña que ampliar as súas lecturas, que elaborara unha poética propia, extraña, allea a lecturas cultas… Escrito está. Canto á lingua, ficou escrito, por exemplo, que escribiu nunha lingua familiar e cómoda por inseguridade na utilización do código, debido á inexistencia dunha gramática específica.  Penso que a súa gramática levábaa dentro: alterou a sintaxe, buscou novas formas para se expresar, utilizou numerosos recursos, e fíxoo non para dinamitar a fala senón para innovala.  

Impresas ficaron asimesmo as alusións ao seu carácter, reproducidas unha e outra vez: solitaria, sufrida, reservada, fráxil e sensíbel, doente, deprimida, extraña e enigmática, rara… Ai, as rarezas das mulleres! "Muller de raros talentos", dicían de Mª Teresa Caamaño, música e notábel poeta do século XVIII, moi instruída en Física e Historia, que falaba tres idiomas. Sobre o aspecto físico, que tamén se salientou moito, sinalouse que Mariño era unha muller fermosa, cun porte elegante no vestir, no peiteado; era presumida, pintaba os ollos e botaba carmín nos labios… Escrito está. Todas estas descricións,  son innecesarias para a lectura dos poemas  –e contraditorias coas que a presentan como unha muller de carácter forte, falangueira e comunicativa, e lectora– porque o que interesa é ler, comentar, interpretar a súa obra e divulgar os seus contributos para que non fique só en círculos reducidos e/ou especializados. Como ficou.

A partir da década dos 80, e até chegar a 2007 –ano en que a RAG lle dedicou as Letras Galegas e houbo actos na súa honra, publicacións e achegas centradas na vida e obra– comezou a lembranza e reivindación da poeta a través de asociacións culturais como Catavento de Noia, máis tarde Barbantia, de homenaxes, números monográficos de revistas (Caravela de Xiada, Dorna, Alameda) ou case monográficos (Barbantia), Xornadas de Historia realizadas en Noia, o Premio de Poesía María Mariño,  promovido por Teenses pola Igualdade...  Após aquel 17 de maio, a meu ver,  volveu habitar os espazos do silencio. 

En todo o escrito desde 1963 –a bibliografía sobre ela é doada de localizar e consultar– houbo interesantes interpretacións da súa obra, como as de Manuel María e Méndez Ferrín na década dos 60, cando saíu Palabra no tempo. En 1990 e sobre todo en 2007 as achegas de Carmen Blanco e doutras escritoras, entre as que están Ana Romaní, María do Cebreiro Rábade Villar, María Xosé Queizán,  Helena González, por citar algunhas, mostráronnos outra imaxe máis cabal da poeta. A noiesa hai que achegala, tamén, á xente nova para descubriren, gozaren, recitaren ou pintaren os seus versos... Os que foi creando con teimosía, en silencio, non para competir senón para compartir. O tempo para ela non foi un inimigo senón un bo compañeiro da viaxe literaria. E a espera unha forma de reafirmación: 

Calma, amiga, calma que tamén eu 

espero.

No me empuxes.

No me mandes falar o que non dis.

A vila de Noia e Galiza enteira poden gabarse de ter entre a pléiade de escritoras a María Mariño Carou, poeta singular que se resiste a toda etiqueta, escola, grupo ou xerazón, postergada durante moito tempo; poeta de fondura filosófica, que expresa o sentir íntimo do ser humano e o tempo en estreita comuñón coa natureza. 

O nomeamento do colectivo de crítica literaria feminista A Sega como Nosa Señora das Letras 2024 é unha boa ocasión para desfrutar coa beleza dos seus poemas, para nos emocionar, para apreixar o espírito que latexa nas súas creacións. A beleza está onde pousamos os ollos e desde onde nos chega serenidade, alegría, reflexión, emoción, nostalxia, tristura ou desacougo, por que non? A cada unha, a cada un de nós, lectoras e lectores, corresponde atribuír significado aos seus poemas, como propón a teoría da recepción. 

NOTA: No texto inclúense dúas imaxes da Noia de María Mariño, un recorte de La Noche (16/3/1961), a placa da rúa Cega e o busto da escritora na Alameda do seu pobo, obra da escultora noiesa Soledad Penalta. 

Aurora Marco

Carmen Penim le uns anaquiños biográficos de María Mariño

 Carmen Penim móstranos un volume coordinado por Mercedes Saavedra, María Mariño do mar de Noia á Serra do Courel, editado pola asociación Fonte do Milagro en 2007. Nel achégansenos anacos biográficos de María Mariño no Courel, en Romeor, e Carme Penim lenos algunhas desas lembranzas de quen tivo a María Mariño como mestra.

Maria Maronho conversa con María Mariño

Tiven medo de bogar,

tiven medo de auga crara.

Anque fora cuns bos remos

anque fora na mar calma,

¡non bogaba!, ¡non bogaba!

O medo xa non sei del.

Xa secou aquel mar longo.

E sin saber donde veu,

si é doutro ou é meu,

navego nun mar de fondo.

-María Mariño

Vaia se voghaches!

Ti, muller forte

abriches camiño nas tormertas de alta mar

coséndolle as ondas con escuma

fío a fío, xuntando palabras

pasa o tempo nas puntadas.

Disque secáche-lo oucéano

pero sighe vivo, entre os ríos,

esa fonte, teu legado do que recibo sabiduría

poderíamos compartir apelido se cambiamos unha letra

e con orghullo levo o teu nome, María.

Lucía Aldao musica Zoa na carballeira de María Mariño

 

Zoa na carballeira

algo que non é o vento.

Abren súas sombras as áas.

O da chegada é o tempo.

Póusase a anduriña

na corta onda do cuco.

Todo o camiño é do carro.

Tende o pastor o caiado

ó longo baile do fuso.

María Mariño, Palabra no tempo (1963)

Sesé Canitrot recita o poema doce de Verba que comeza

 Sesé Canitrot comparte connosco a emoción da descuberta dos textos de María Mariño, como foi o proceso de recoñecemento e publicación dos seus textos e recita, con paixón, o poema doce de Verba que comeza.

MOMENTOS DE ALTA POESÍA por Carmen Blanco

A miña filla Mariña e a miña nai María

2007. Son aquela

En María Mariño hai momentos de alta poesía:

¡Son aquela que no bosco

escoitaba o himno dela!

Linme hoxe toda por dentro.

¡Linme!

¡Terra, verba miña!

¡Terra, di!

Soio teño alboradas.

É outono i en min nace primaveira

¡Quen me dera que miña nai me dera hoxe unha tunda! ¡Ouh!

A fonte que en mar en min aboia

non verte en claros días o seu canto.

¡Sabe a noite o que leva dela soia!

¡Por riba de nós queda o mar!

¡Oleaxe, oleaxe ao mar!...

    María Mariño é unha voz poética persoal e auténtica cun misterioso mundo propio. Deste mundo mariñán o que a min máis me gusta é o seu canto subversivo de nena asombrada ante a marabilla do mundo, da terra do Courel e do mar de Noia e da Coruña, convertidos pola súa imaxinación nunha terra total e nun mar absoluto, á vez materiais e palpables e á vez inalcanzables sempre ao lonxe, unha terra e un mar escuros e misteriosos. Gozo especialmente cando o seu eu se perde con todos os seus sentidos abertos na inmensidade desta natureza telúrica e mariña. Para min son magníficos os poemas dedicados á nai, o seu canto tenro da pobreza noiesa das súas orixes e da pobreza da aldea do Courel, e tamén a súa poética do tecer da costureira que era.

2024. Son esta

No meu libro Un mundo de mulleres (2011), no apartado “No mundo galaico” que leva o lema “Era o lugar máis fermoso do mundo”, recreei María Mariño no poema do seu nome:

            MARÍA MARIÑO

    Son a nena que no bosque

    escoitaba o mar dela

    Ondada ondada ao mar

Lugo, 2007 e 2024. 

Carmen Blanco

Universidade de Santiago de Compostela