E se teño un mangusto na miña horta? por Eli Ríos

    Júlia, na casa dos corenta, acaba de perder o seu marido e ten que lidar coa rabia, a negociación consigo mesma, a tristura e a decepción. A aceptación aínda non chegou e precisa dunha "vía de escape". Aí entra o mangusto (mangosta) como metáfora (ou non) que lle permite encontrar un refuxio ante a situación de perda que non é quen de enfrontar no momento. Así, ela cre que este animal está a roer as plantas da súa horta e céntrase en encontralo e librarse del ( con "uma coisa que o prenda, mas que não o magoe"¹).

    Neste proceso de loito as respostas emocionais, físicas ou psicolóxicas non sempre son acompañadas polas persoas do arredor da maneira que o corpo precisa. E nin tan sequera polos laborais (debe incorporarse ao seu traballo de profesora) ou médicos que estipulan uns tempos de baixa determinados como se toda a xente fose igual ou sentise da mesma forma. Desta maneira, Júlia explicita " Estou tão cansada mãe"² e a resposta é que podería escoller pensar noutras cousas que non sexa a dor porque "depende sobretudo de ti"³. E, ao longo da banda deseñada, acreditamos que non, que as circunstancias non dependen dunha frase desas de poñer nas cuncas, que cada quen precisa xestionar as súas emocións de maneira moi diferentes. Neste punto, o irmán que se trasladou a vivir con ela, tampouco é de moita axuda xa que sinala a Júlia como responsable de ser desagradable coa familia que lle fai dano cos seus comentarios e actitudes: "Eu sei que custa e que esta gente é chata, mas são família⁴". Tampouco acorremoito a súa infantilidade e o feito de que estea o día todo sentado no sofá xogando videoxogos. 

    Este feito de Joel ser game designer vai incorporar un deseño gráfico, acompañando a personaxe, ben interesante ás páxinas do libro xa que, aínda que non o mencione explicitamente, si ten un aire ao Animal Crossing: New Horizons. Nunha entrevista a propia autora reflectía sobre o que este xogo supuxera na pandemia de 2020 en que a saúde mental era unha das grandes preocupacións e as formas de relacionarse cambian de presenciais a dixitais: "Eu nunca joguei, mas nessa altura muitos amigos meus estavam a jogar e até me senti excluída dessa nova vida social, que era melhor que tudo o resto e onde as pessoas estavam a conviver [é possível, através de uma subscrição premium, partilhar o território com até oito jogadores]”⁵

    Con todo, Joel é unha das personaxes máis empáticas porque pasa tempo coa irmá, atende a familia, vai a entrevistas de traballo, relaciónase con outras persoas no ámbito dixital, etc Aínda que non é a persoa axeitada para acompañar o dó de Júlia, si que hai unha desmitificación do frikismo e do suposto illamento social das persoas que xogan a videoxogos. E eses deseños, imitando o xogo, constrúen unha narrativa en que cada páxina mostra diferentes linguaxes e discursos segundo quen intervén ou dependendo da situación. De feito, Joana Mosi ademais de como debuxanta tamén destaca polo seu labor como narradora e esta banda deseñada é un bo exemplo da súa habilidade contadora. Desta forma, tanto os planos como as palabras vannos levar de a cabalo de tres historias a un tempo en diferentes capas de lectura.

    Por unha parte, temos a intriga de saber se o mangusto existe e que vai pasar con el. Nesta proposta acabamos por coñecer toda unha serie de datos ben interesantes deste tipo de animais (que son endémicos na Península Ibérica, que nacen cos ollos pechados, etc). 

    Por outra, asistimos ao proceso de negación de Júlia, á soidade, ao luto, aos desencontros familiares, á saúde mental (e a normalización da consulta da psicóloga), aos malentendidos na comunicación ou ao detonante que lle fai sentir a súa vida baleira ata o punto de buscar alienarse totalmente do mundo.

    Estas dúas liñas narrativas manteñen o elo da morte do Paulo e da metáfora que supón o mangusto nesa tentativa de negala e/ou aceptala, é dicir, para comprender a mensaxe é necesario ler entre liñas e, ademais, observar moi atentamente o deseño.

    O trazo simple -a branco e negro- muda e transfórmase continuamente para recoller, incluso, os silencios e, así, as viñetas fan foco, primeiros planos, afástanse para mostrar unha escena xeral, etc Desta forma, a dicotomía dos sons e dos silencios pasan a construír unha mensaxe que nos mete de cheo na historia xa que transmite sentires a través das expresións e agasállanos ás lectoras co tempo necesario para asimilar o que lemos. Este dinamismo tamén se dá no xeito en que J. Mosi xestiona os tempos e os movementos: A autora pausa o ritmo coa ausencia de cadriños (que narran por si mesmos) e lévanos ás memorias do pasado ou aceléraos cando a trama chega a puntos de tensión. Neste aspecto, incorpora uns deseños en negro que centran a atención nelas e impactan visualmente a quen le a imaxe obrigando a deterse nesta viñeta. Este recurso do ritmo e dos diferentes estilos nos debuxos tamén o encontramos nos flashback, entre o presente e o pasado, e están moi logrados. Así, hai unha parte final incrible en que de novo cambia o discurso e as ilustracións son dun minimalismo engaiolante cando rememora a través das "fotografías":

    Esta arte máis detallada, e de trazo máis groso, corresponde á representación das fotografías dun pasado que se encerella co presente da palabra. E acáelle como anel ao dedo ás vivencias. Todo está conectado: a historia, o tempo, o ritmo, os diferentes estilos, os cambios de ton, o silencio,... Desta forma, mantén esa sensación de que o loito está presente en todo momento e a memoria da persoa desaparecida vive en todos os recunchos.

    O visual desta banda deseñada convídanos a reflectir sobre as perspectivas da vida e aquilo que sentimos, vemos ou pensamos e como as vivencias se manteñen na nosa memoria. E todo é mudable. Ás veces precisamos falar e outras non, podemos sentirnos fortes ou débiles, desexar traer á tona ou borrar unha lembranza da cabeza ou simplemente entender que o loito é algo polo que todas as persoas pasamos algunha vez na vida. Júlia vainos facer pensar, si, e ponnos diante un espello agarimoso para recordarnos que non son tan importantes as solucións como si o é a necesidade de adaptarnos a diferentes realidades. 

E o mangusto? Pois iso, señoras, é algo que imos deixar para descubrir na lectura...

Mosi, J., O mangusto, A Seita C.R.L., 2023

1páx. 86

2páx. 127

3páx. 131

4páx. 63

5https://www.timeout.pt/lisboa/pt/noticias/banda-desenhada-o-mangusto-na-horta-da-julia-nao-e-um-mangusto-102023

María Reimóndez estivo lendo... Heart the loves de lily King

Merquei este libro con poucas expectativas, con sentimentos encontrados entre a alerxia que me provoca ler "instant New York Times bestseller" e o interese de ser finalista do Women's Prize for Fiction. A historia que describía non era especialmente fascinante: unha moza branca estadounidense que na carreira comparte vida con dous mozos, Sam e Yash que, tras décadas, ela xa unha autora consagrada, casada e con fillos, recibe unha visita que reabre feridas do pasado.

Efectivamente, a historia non é moito máis do que promete, cunhas altas doses de drama (dese que encanta a algunhas contas de redes sociais que valoran os libros polo moito que es "destrozaron") que unha chega a valorar se é preciso. Porén, hai algo na escrita desta obra que fai que queiras avanzar, seguir nese mundo creado con diálogos áxiles e escenas vívidas das que, sen decatarte, te sentes parte.

E de aí que moitas veces na escrita a historia non sexa necesariamente o máis importante.

Antía Marante recomenda... Mamá desobediente de Esther Vivas

 En "Mamá Desobediente", Esther Vivas conforma un rexistro exhaustivo de todas aquelas realidades que xurdiron e xorden na actualidade arredor da figura das nais.

Trátase dun dicionario atentísimo aos tabús, un altofalante das violencias, un ensaio sólido co que deixar constancia que cumpría unha análise rigorosa coma esta da experiencia desde o feminismo e centrada no noso contexto. 

Esta lectura eleva o persoal ao político para reflexionarmos xuntas sobre os lugares aos que fomos relegadas e sobre a dificultade de maternar nunha sociedade que quere agochar redes e coidados e á que só lle interesa un modelo de nai.

Esther Vivas pon todo enriba da mesa, e nosoutras, nais rabudas, celebramos esta análise que visibiliza ao grande os nosos debates. Recomendo para as que maternades, ou non, esta achega que nos anima tamén a soñar urxententemente outra sociedade que nos respecte e escoite.