Buscar neste blog

Amosando publicacións coa etiqueta xerais. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta xerais. Amosar todas as publicacións

sábado, 11 de xullo de 2026

María Reimóndez recomenda... Goma de borrar de Valeria G. Caneda

Gustoume moito esta novela, tanto no que conta como na maneira de contalo. A protagonista, que comeza a historia con 15 anos, desafía o relato preconcibido do que é a violencia. A través do recordo disociado, das referencias implícitas, obríganos a repensar que cousas se normalizan ata o punto de que, década tras década, as rapazas sigan sendo incapaces de identificar a violencia. Ou, máis ben, de escoitar a voz interior que a todas nos avisa. Porque, total, que pasou realmente? Nesa pregunta están todas as respostas. 

venres, 19 de decembro de 2025


                            
                             Velaquí unha novela eficaz, ben escrita, reflexiva e amena que repasa a historia dunha familia 

que, como pouco, conta cunha "casa grande" (por moito que fose máis pequena ca a orixinal). A obra presenta 

unha continuidade de personaxes (ata a terceira xeración os nomes pasan de mais e pais a fillas e fillos) a través 

dos cales se percorre a fenda horrible da Guerra Civil e os tempos algo previos e, sobre todo, posteriores cunha

 ollada aguda e sempre ben centrada en canto ás desigualdades de xénero. Unha proposta perfecta para unha 

tarde de choiva que, sinceramente, non se entende como quedou de finalista e non de gañadora do último Premio

 Xerais por méritos compararivamente ben superiores á obra que finalmente se fixo co galardón. Algo moito máis 

misterioso ca o faiado dos Barcala.

mércores, 24 de xullo de 2024

Nosoutras no espelho do amo; nosoutras no espelho, o amo por Susana S. Arins



Acordou-me o meu livro a noiva e o navio. Nele escrevim sobre o mundo do mar e coloquei referências e estruturas (os títulos dos capítulos) procedentes das narrativas de viagens da expansão colonial: o Vasco da Gama, o Pêro Vaz de Caminha, mesmo o Colombo assomam no texto. Acabava eu de sair das minhas pesquisas doutorandas sobre o racismo nessa narrativas, mas também é verdade que as leitoras do poemário nada tinham que saber disso. O caso é que me acordou a noiva e o navio: a que recorrer a esse imaginário? a que trazer à literatura galega do século XXI esses senhores? Foi o meu um uso transparente na sua crítica, na olhada irónica? Pudem dar a perceber, sem o pretender, admiração e respeito por essa etapa histórica, que estende os seu rajos octopusianos às injustiças do mundo atual? Fiz o correto? E outra vez, havia necessidade? Tendo possibilidade de escolha, por quê escolher esses referentes? 

Este é o convite que nos faz María Reimóndez no seu livro A casa do amo, sendo nosoutras essa casa. Um convite a reflexionarmos sobre as nossas práticas coloniais e racistas, enquanto leitoras e enquanto autoras, enquanto integrantes do sistema literário galego. 

Para isso, como é habitual na sua obra ensaística, Reimóndez achega-nos às teóricas decoloniais e antirracistas, e oferece-nos uma introdução aos princípios básicos dessas teorias. Como é habitual também, acompanha a sua narrativa com um amplo corpus bibliográfico no que podemos mergulhar se temos interesse em aprofundar o nosso conhecimento. 

É essencial este achegamento teórico para compreendermos que não há no texto um ataque gratuito a companheiras na tarefa da escrita em galego, mas esse convite à reflexão de que falamos ao começo. A autora escolhe obras significativas da literatura galega como exemplos concretos de formulações literárias e tópicos ( o exotismo, o determinismo, a olhada sobre as nossas outras, as outras como objeto ou animal…) que nos mostram uma construção do imaginário desde a branquidão e colonialidade. E não pratica o essencialismo com as autoras (“escreveste um texto que transparenta racismo ergo és racista”) pois é quem de escolher a mesma (o caso de Ana Cabaleiro) para exemplificar uma escolha inadequada e outra acertada, ampliando assim o convite: somos quem de aprender, se ousamos olhar-nos ao espelho e reflexionar. 

Afeitas como estamos ao discurso da não-hegemonia da literatura galega (sermos as discriminadas, sermos as subalternas, sermos as dependentes da olhada espanhola, sermos as colonizadas), por vezes parece impossível assumirmos o lugar que ocupamos no mapa: Europa, o ocidente, a civilização, o avanço e o progresso. E sim, podemos bem ser um povo em situação não-hegemônica com respeito à Espanha, mas ser autêntica hegemonia para com outros povos do mundo. Reimóndez faz possível o mapa. Coloca perante nosoutras um espelho, mundo e limpo, para que sejamos quem de ver até que ponto participamos dessas estruturas racistas e coloniais. 

Fora dos tópicos repetidos em toda a literatura europeia, interessou-me especialmente aquele que podemos considerar intrinsecamente galego, o da épica da emigração: a construção de um discurso sobre a emigração galega, em especial a América (na Alemanha ou na Suíça tudo era luz, progresso e branquidão) na que as galegas eram pessoas inteligentes, trabalhadoras e audazes quem de superar as barreiras ao progresso que impunham as povoações locais (negras e indígenas), invisibilizadas quando não desprezadas. 

Por outra parte, parecem-me de leitura obrigatória os trechos todos em que se faz referência à apropriação do papel de vítima por discriminações sofridas (ainda hoje) por outros povos. Como reintegracionista que sou lembro sentir-me altamente incomodada pola campanha O fim do apartheid, em 2016, que acho não cheguei a assinar. Daquela não sabia explicar, mas intuia que estava mui fora de lugar utilizar um movimento histórico com tantas mortas ao lombo para igualá-lo a uma discriminação, real, sim, mas em absoluto tão grave. Ninguém morreu de reintegracionismo e quantas de negritude. Hoje sei que foi um uso banal e racista de luitas alheias1.

María Reimóndez convida-nos a reflexionar sobre as nossas práticas literárias (escritoris, leitoris, tradutoris) para entre todes transformar a literatura galega em um espaço realmente respeitoso com todes es outres e fazer dele o gonço que conete, em aliança não-hegemonista, as luitas que no mundo são. 

A casa do amo não é uma leitura necessária: devera ser obrigada e essencial para qualquer das que fazemos parte da literatura galega. 

María Reimóndez: A casa do amo. Unha análise do discurso colonial e racista na literatura                         galega. Xerais 2024

1Nota mental: ler em Audre Lorde a diferença entre discriminação e opressão.


venres, 12 de marzo de 2021

A memoria dos paxaros, por Eli Ríos


 

A aparición dun mozo inconsciente nunha reserva de aves a noite do Samaín coincide cunha serie de fenómenos estraños que se empezan a dar na vila1. E eses fenómenos estraños poñen de relevo unha problemática maior: a perda da memoria.




"Tan potente como para nós a memoria"2 é o patrimonio cultural que se transmite de xeración en xeración e que cingue esa memoria individual e a colectiva. Non hai patrimonio que acubille unha identidade cultural se olvidamos os feitos que aconteceron nun territorio, a lingua coa que se comunican as persoas, os ritos e ceremonias de noso, as festas, a música, as danzas, etc

De todo isto fálanos esta novela de Teresa González Costa, A memoria dos paxaros, desa perda dos nomes dos paxaros como símbolo e imaxe potentísima do esquecemento dun legado cultural.



A avoa lémbralles ás persoas do pobo que "Os nosos devanceiros vivían en harmonía con este lugar"(páx. 177) porque se algo caracteriza a identidade cultural é ese carácter anónimo e colectivo, pero será o empresario, que quere construír un complexo turístico, quen lle retruque que o respecto polo lugar, polos costumes e polas pedras sagradas "son supersticións que impiden que a xente consiga os seus propósitos"(páx 177). Nun tempo en que todo é mercadoría e o seu coidado depende do seu valor comercial, perder a memoria, non saber nomear os paxaros ou esquecer o Con da Gaivota e o Con da Corva conleva o borrado da memoria colectiva, o non recoñecemento do pasado e o olvido dos referentes simbólicos en que asenta o futuro de calquera comunidade. Asi, cando un petroleiro ameaza a costa co seu verquido de chapapote e o empresario propón a compra dos terreos comunais a un baixo prezo, é cando o colectivo, cando as mulleres buscan as solucións no saber ancestral e nas aprendizaxes transmitidas oralmente para evitar a catástrofe. Elas como transmisoras dos coñecementos históricos e culturais, como xestoras dos recursos e como promotoras da biodiversidade. 

Destruír un patrimonio e romper a relación coa natureza ou coa contorna desauga nese perigo que menciona Ilena na imaxe anterior: "Cando podrezan as uvas nas viñas ou cando non teñades auga coa que vos lavar" (páx. 177) e as mulleres afoutas desta novela non están dispostas a iso. Desde a reivindicación dos territorios comunais, o comercio local ata o mantemento dos espazos que permiten a cría das aves (e con este as relacións co tempo, co que nos queren dicir, etc), a xestión dos recursos propios frente as imposicións foráneas é unha loita que conxuga a tradición transmitida polas mulleres máis maiores da vila coa recolla destas pola xente máis nova, coma Celeste, para chegar a facer un uso responsable e sostible no futuro. E esta conxunción axunta na transmisión natural do coñecemento:


̶ Agora contareiche eu o final da historia, mamá.

̶ Escoito atentemente.3


Escoitemos, pois, atentamente a historia dos paxaros que nos falan da nosa memoria colectiva.


Teresa González Costa, A memoria dos paxaros, Xerais, 2020



1Texto da contracapa

2páx.26

3páx. 215