Eli Ríos estivo lendo... Desoriental de Négar Djavadi

    Kimiâ é unha moza dj que debe fuxir de Teherán cando se instaura o novo réxime imposto tras a caída do Sha (debido á súa orientación e expresión de xénero e pola posición política da familia). Neste caso, refúxiase en Francia e cóntanos, nun monólogo, a súa vida cotiá e aquilo que lle preocupa como os atrancos que sofre no proceso de inseminación que leva a cabo coa súa parella, a SIDA, a situación das mulleres, os procesos migratorios, etc

    No día a día hai elementos que funcionan como disparadores das lembranzas e cóntanos os recordos da súa familia. Lemos, polo tanto, varias historias da familia Sadr que se encerellan para chegar ao tempo presente. Así, a parte denominada "cara A", centrada na protagonista, está indisolublemente unida á "Cara B" da historia da súa familia e que se completan cun pequeno relato introdutorio e un "elenco" na parte final (a modo de resume de personaxes e características xerais).

    A maneira de narrar de Négar Djavadi é moi dinámica e vai enganchando un capítulo noutro para constituír un todo ao xeito dos contos tradicionais. De feito, a narración oral é un dos elementos que caracteriza a certas personaxes contadoras que nos transmiten o seu saber, supersticións, etc

    Aínda así, toda a parte que é sobre a Historia da República Iraní resultoume bastante molesta no sentido de interromper a trama. Hai páxinas en que as notas da autora ocupan máis de media páxina e parten o ritmo da narración.

    En calquera caso, este é un libro necesario para explorar os conflitos migratorios, as guerras, as identidades diversas, as dicotomías culturais das segundas xeracións de quen emigrou a Europa, etc, desde o sentir dunha moza que sitúa a súa mirada máis alá do presente sen esquecer de onde vén.

Susana S. Arins recomenda... Medea de Chantal Maillard

 

  Levada por Begonha Caamanho e o meu gosto polas mitologias e as suas apropriações feministas, cheguei a este Medea de Chantal Maillard, que recolhe a que para mim é uma das personagens mais difíceis de revisar. 

    No poemário, a faladora, a embaucadora, a poeta, pretende ceder a voz, sem julgamentos, à Medeia e esta aproveita a oportunidade para nos falar ás leituras sobre culpas, responsabilidades, moralidades, bem e mal. 

Brutal!

Eli Ríos estivo lendo... Manchea de Andrea Freire

 

Manchea é unha obra de teatro infantil que levou o 

XVI Premio Barriga Verde e trata a historia dunha princesa que non quere ser como se espera dela( " As princesas non berran, nin se enfadan. As princesas son xentís... e doces... e pacientes...", páx. 14), de príncipes vexetarianos e non violentos, de lobos non feroces, de raíñas rabudas e de reis malandros que xa non importan nos contos.

Esta peza de teatro de monicreques ten unha escrita moi dinámica, os diálogos en verso rimado e xoga coa participación do público tanto nunha posible representación como na recepción da lectura.

Se o público non se deixa amedrentar é de esperar que, tras ver as intencións d'O Rei, fagan o que lles pediu Princesa e lle digan ao monarca que esta dorme. Non queremos promover o engano entre a cativada, pero, neste caso, cremos que esta mentiriña está de sobra xustificada, ou non? (páx. 35)

Freire, A. (2025), Manchea, Baía Edicións, A Coruña.

María Reimóndez recomenda... Pleiback de Miren Amuriza

Que libro impresionante e, desta volta si, sobre as amizades entre as nenas, adolescentes e mulleres que a vida desfai cos seus desgastes tan difíciles de apreixar e tan fáciles de explicar dende a clase social. Unha novela que estoupa en cada palabra, que nos leva a un lugar e nos introduce nel sen darnos opción. Marabilloso traballo de tradución de Danele Sarriugarte, entre darnos acceso a un mundo novo e obrigarnos e buscar a porta. Imprescindible! 

María Reimóndez recomenda... Goma de borrar de Valeria G. Caneda

Gustoume moito esta novela, tanto no que conta como na maneira de contalo. A protagonista, que comeza a historia con 15 anos, desafía o relato preconcibido do que é a violencia. A través do recordo disociado, das referencias implícitas, obríganos a repensar que cousas se normalizan ata o punto de que, década tras década, as rapazas sigan sendo incapaces de identificar a violencia. Ou, máis ben, de escoitar a voz interior que a todas nos avisa. Porque, total, que pasou realmente? Nesa pregunta están todas as respostas. 

Montse Paz recomenda... La soledad de Sonia y Sunny de Kiran Desai

Kiran Desai válese de Sonia e Sunny para achegarnos a vida de dúas persoas que viaxan a Estados Unidos a estudar dende a India. Ambas proceden de familias moi occidentalizadas e as expectativas son moi altas. Porén, Sonia vaise sentir soa.

A través delas coñecemos as familias, os costumes, a alimentación, as relixións, as lecturas, a música, as traballadoras das casas...

Veremos como enfrontan a morte, a vergonza, os traumas, os malos tratos o acoso sexual, a independencia, as pantasmas e, sobre todo como as mulleres van gañando consciencia da súa situación e como tentan superala.

Por outra banda, están os homes controlados polas súas nais, sempre dependendo delas e sempre tentando fuxir, e o que dirán. Isto vai facer que as relacións que tenten establecer coas súas iguais sexan un fracaso.

Este libro fainos comprender as dificultades da migración aínda que sexa voluntaria, esa sensación de non pertencer a ningún dos dous mundos, a necesidade de ter que lembrar de novo a que é a súa cultura orixinal. É unha obra moi ambiciosa e hai moitas maneiras de achegarse a ela. Hai quen dirá que é unha historia de amor, ou de desamor?

Kiran Desai,  Loneliness of Sonia and Sunny / La soledad de Sonia y Sunny, Ed. Hamish Hamilton (Penguin) 2025/ Salamandra (Penguin)2026

Antía Marante recomenda... el Meteorito de Amaia Arrazola

 

Amaia Arrazola, con debuxo e palabra escrita a man, rexistra a maternidade en tanto que tremor. Neste territorio inestable, de adaptación a unha nova realidade, Arrazola constrúe un diario xeneroso e atinadísimo onde comparte o que sente e reflexiona para ela, para todas as que vivan a experiencia despois e, tamén, para as que, quizais, no seu momento non revisaran o impacto dos seus propios meteoritos. Centrada na experiencia individual, El meteorito chega ás nosas mans, ademais, apelando á lectura en colectivo da experiencia para eliminar tabús, preconceptos e prexuízos. Grazas, Amaia, por toda esta luz.

María Reimóndez estivo lendo... Surfista de Uxue Alberdi e Susanna Martin

 

Unha fantástica novela gráfica breve sobre os lazos que unen as mulleres, sobre a vida e a morte que se dan a man na solidariedade e liberdade compartida.

María Reimóndez estivo lendo... As humidades de Alba Tomé

    Remato esta novela cunha sensación de densidade innecesaria. Hai algo na forma (se cadra perderse nos detalles ou un algo de repetitivo) que resta a unha historia potente e suxestiva. No centro dela, unha nena que vai medrando nun contexto de violencia que é moito máis sutil do que pode semellar. Na pugna cun pai manipulador, o invisible toma centralidade e o apoio dunha cultura ancestral representada por señora Azucena abre portas insólitas a xeitos de resistir e facer fronte a situacións das que, non debemos esquecelo, as crianzas non teñen opción de escapar. Mais a protagonista atopa a súa vía nas pequenas vinganzas e na fortaleza mental de saberse ela tamén suxeito nunha oposición ao poder do pai que ten máis lecturas ca as evidentes. Unha primeira novela prometedora.

Eli Ríos estivo lendo... Coralia e Maruxa de Cari Ca

A historia e a vida das irmás Fandiño Ricart non é bonita de contar e non hai romanticismo ningún na dor que os seus corpos marcaron entre cicatrices, pero si hai dignidade, respecto e, sobre todo, elas son referentes para as mulleres libres.

Coralia e Maruxa danlle cor a unha época murcha e triste e subverten o poder represivo en nome do querer. 

Estas cores vivan percorren este album ilustrado e manteñen o espírito das irmás Fandiño a quen a ditadura non as convenceu para deixar de procurar un mundo en que governen a paz e a xustiza.

Os textos breves e dinámicos e as ilustracións cheas de simbolismo van desabar nunhas últimas páxinas que completan, de maneira máis narrativa, as historia das protagonistas así como a do seu contexto máis próximo.

María Reimóndez estivo lendo... Cando sexades pequenos de Uxue Alberdi

 

    Que libro tan creativo e simpático! Nesta inversión de papeis, a cativada reflexiona sobre a vida adulta e as súas normas incomprensibles. Dende unha voz cálida, Alberdi atopa o humor e o desexo que todas deberiamos ter de sermos pequenas de novo.

María Reimóndez estivo lendo... Cayo hueso de O. Amantegi e The Comeback de A. Zaidi

Admito que en xeral non adoitan interesarme as obras protagonizadas por voces masculinas e non entendo a necesidade de que as autoras incrementen a eterna nómina de relatos nos que as mulleres somos obxectos. Xa reproducir todos os estereotipos posibles de historias de amores treboentos contadas cunha suposta atmosfera engaiolante na que non pode faltar a cantante, o amante torturado, un vello mariñeiro para contarnos todo e unha ambientación, que casualidade, no sur dos Estados Unidos, me provoca desinterese, incomprensión e fastío. Tal cal todo iso é Cayo Hueso.

Por iso a lectura de The Comeback me resultou aínda máis refrescante e sorprendente en comparación. Aínda que o seu protagonista é un home a falar
en primeira persoa, a exploración dos temas e personaxes sae do agardado e redefine ideas asumidas da masculinidade. Na novela, o actor John K ten un papel de éxito no cine (falamos de Bollywood, por certo) e nunha entrevista fai un comentario que destrúe a reputación do seu mellor amigo Asghar, un humilde afecionado director teatral con quen empezou o camiño na súa aldea natal. A exploración dunha amizade profunda, do significado do teatro para a saída ás represións da masculinidade, o efecto catárquico do recoñecemento do dano, son algúns dos aspectos que máis me prestaron desta obra. Todas as personaxes femininas son tamén icónicas: fortes, complexas e importantes para a ollada narradora. Porque a través dela, noutro lugar, noutras voces e noutros contextos, podemos albiscar unha masculinidade que reflexiona sobre os efectos da falla de coidado e da soidade de non forxar nunca lazos con outros homes baseados neste. Zaidi, autora dunha ampla obra teatral, ofrece un texto narrativo áxil e rico que oxalá sexa o primeiro de moitos máis.

Eli Ríos estivo lendo... Las aventuras de la China Iron de Gabriela Cabezón Cámara

 

    Esta novela de Gabriela Cabezón Cámara, ten como protagonista a Josephine Star Iron, a China, quen comeza unha viaxe despois de que o seu home, Martin Fierro, fose apresado pola policía. 

Me pesó Fierro, antes de cumplir 14 ya le había dado dos hijos. Cuando se lo llevaron...¹

    Nesta aventura coincide, nun primeiro momento, con Elizabeth( "gringa"), co can Estreya e co arrieiro Rosario. Este grupo, entón, encamíñase, nunha carreta, cara uns terreos na Pampa arxentina e pasan, incluso, por un fortín liderado por José Hernández (autor do poema de Martin Fierro). E, vai rematar esta viaxe, na terceira parte, coa chegada a "Tierra adentro", onde vive unha comunidade sen xerarquías, sen propiedades privadas, sen diferencias de xénero, etc

Nuestros indios ya no eran selk'nam, se habían mezclado con los tehuelches y con bastante winca, pero habían elegido racordar a los abuelos más australes que tenían. Nos dijeron que ellos eran el desierto y que nos abrazaban. Que nos venían mirando desde hacía tres días, que bebiéramos y comiéramos y danzáramos en su fiesta de verano.²

    Nesta utopía queer, a viaxe, a migración, vainos situar ao carón de todas as fronteiras posibles: sexuais, políticas, etc E é aquí o espazo en que o coidado, o querer e o non binarismo colle as rendas do relato para ofrecer un outro mundo posible en que dúas mulleres dirixen o seu propio destino para reescribir as violencias románticas e patriarcais que asentan as agresións nos corpos das mulleres. Así, non só defenden o que é de seu, senón que liberan aquelas persoas disidentes das súas prisións e constrúen un mundo en contacto cos ciclos da terra e, sobre todo, coa liberdade de amar.

1páx. 13

2páx. 152

María Reimóndez estivo lendo... My sister, the serial killer de Oyinkan Braithwaite

 

Que podemos dicir! Por unha vez son eles os asasinados! Esta novela divertida e estimulante sobre a irmá asasina en serie da narradora ofrece unha ollada aceda sobre o retrato literario e cinematográfico "do asasino en serie" e dálle a volta para falar de alianzas e xustizas. Un libro lixeiro, cadáveres mediante, para desconectar e sorrir.

María Reimóndez estivo lendo... Tras esa montaña está la orilla de Eva Cid

 Se cadra por vir cargada de importantes promesas promocionais, a sensación ao remate desta lectura foi bastante baleira. A premisa de partida lévanos a un outro planeta tras a destrución da Terra onde unha comunidade segue practicando as estruturas cisheteropatriarcais de subxugación das mulleres e a outra está integrada unicamente por mulleres. Nesta segunda, chegouse a atopar unha vía para a reprodución novidosa que cobiza a comunidade patriarcal. Malia as personaxes interesantes, a trama non chegou a atraparme e me resultou algo confusa por momentos. Aínda así, os temas que toca son interesantes e seguro que para fans da ciencia ficción pode ofrecer elementos novidosos.

María Reimóndez estivo lendo... A turista de Yun Ko-eun

 

Dende unha perspectiva de puro surrealismo, Yun Ko-eun narra as peripecias desta "turista" 

que manifesta a ollada depredadora do consumo da dor allea nas sociedades afluentes. Así, 

Yona, unha traballadora dunha estraña axencia de viaxes que envía turistas a zonas 

catastróficas, acaba nun dos destinos que ofrece a axencia para experimentar de primeira 

man as trampas e riscos desa ollada. Unha novela entretida, desconcertante pero que leva a 

unha interesante reflexión sobre un tema actual de relevancia, a depredación turística.

María Reimóndez estivo lendo... Adelina de Sandra Lodi

 

  A colleita de autoras de novela gráfica en galego medra con esta incomparable Adelina de Sandra Lodi. Unha muller maior que escapa a puñadas dunha residencia e que non ten medo de provocar o caos para ser libre. Ídola e referente, con memoria histórica para quen saiba vela. Recomendadísima!

                            

                             Velaquí unha novela eficaz, ben escrita, reflexiva e amena que repasa a historia dunha familia 

que, como pouco, conta cunha "casa grande" (por moito que fose máis pequena ca a orixinal). A obra presenta 

unha continuidade de personaxes (ata a terceira xeración os nomes pasan de mais e pais a fillas e fillos) a través 

dos cales se percorre a fenda horrible da Guerra Civil e os tempos algo previos e, sobre todo, posteriores cunha

 ollada aguda e sempre ben centrada en canto ás desigualdades de xénero. Unha proposta perfecta para unha 

tarde de choiva que, sinceramente, non se entende como quedou de finalista e non de gañadora do último Premio

 Xerais por méritos compararivamente ben superiores á obra que finalmente se fixo co galardón. Algo moito máis 

misterioso ca o faiado dos Barcala.

María Reimóndez recomenda... Mulleres de sempre

Este pequeno volume atesoura unha cadea de afectos na que diferentes 

autoras rememoran outras. Dende os recordos de María Victoria Moreno dunha 

Eva Mejuto adolescente ata o perfil erudito de María Mariño que traza Marica 

Campo, o libro lémbranos a importancia de manter viva a xinealoxía das que 

escribiron, como atinadamente explora Susana S. Aríns na obra de Luísa 

Villata, para as que escribirán o futuro.

Eli Ríos recomenda A ilha onde as mulheres voam de Marta Lamalfa

    A escritora italiana Marta Lamalfa vainos acompañar nesta engalaxe literaria sen estrañezas. Xa desde a primeira páxina, na nota da autora, presenta os estudos antropolóxicos sobre o "centeio cornudo", "o pão negro" e o feito de que "a ilha viveu uma alucinação coletiva". Non hai sorpresa ningunha e, aínda así, as vivencias da familia protagonista e, sobre todo, das mulleres prende a nosa lectura de xeito cativador.

    A escrita, inzada de imaxes sensitivas, abre unha porta á Historia das curandeiras¹ e a das mulleres que non desexan seguir os camiños marcados pola tradición e polos homes da aldea. E é aí, nese instante, en que na nosa cabeza resoan as palabras con olores de ruda.

                                        Barlavento e sotavento, 

                                        leva-me...

1curandeira: