Aínda que
Flores de ferro é unha novela coral de 430 páxinas, o silencio domea cada un dos recunchos e cada unha das experiencias que aquí se comparten connosco. Nela, a protagonista, Camila, que está na casa dos trinta con familia, éxito laboral, etc, non sabe que o silencio é o gran protagonista da súa vida. Tampouco é consciente de que no momento en que as palabras lle poñan nome á súa historia terá que decidir que facer con elas. E nós, como persoas lectoras, tamén.
O que non se conta vai prender en nós desde quen intúe, desde quen vai colando, aos poucos, os retallos de cada unha das historias para construír o plano xeral que nos ofreza a narrativa do lugar e de quen o habita: Briana, esa vila que pode ser calquera vila de Galicia( igrexa, praza, concello, somier, taberna, panadaría, feira,…) inserida nunha contorna facilmente recoñecible como Buño, Laracha ou Paiosaco, entre outras. E como nun cesto de cereixas, o relato de Camila, que regresa á vila para vender as propiedades familiares, vai desvendar como as existencias encerellan unhas nas outras e de todas queremos saber, incluso antes que a protagonista. Ese coñecemento que levamos adiantado vainos situar nun lugar incómodo da lectura porque sentiremos esa necesidade de intervir igualiño que cando vemos un filme e sabemos quen se esconde cunha machada na parte escura da pantalla cara onde se dirixe a persoa protagonista. E aquí o instinto chamará por nós para termar de Camila e explicarlle que Nidia non é mala persoa, que non digas cousas tan feas dela, que escoite a súa historia porque lle tronzaron a vida cando tiña dezasete anos e decidiu converterse na «Tola do Cemiterio» e alí hai “un feito que lle causa tristura e desconcerto: os calados. Os que están enterrados por fóra do valo, a carón do castiñeiro, sen lápidas, sen cruces nin nomes. Non reciben visitas e ninguén fala deles. Pero están aí, xuntos, amoreados, anónimos” . E nós, que estamos deste lado das páxinas, coñecemos a identidade dalgunha desas persoas que foron asasinadas na volta do 18 de xullo de 1936 e que non teñen nome nesa fosa común.
Un día Olga contoulle que don Daniel e os demais parecían alarmados. Dicían que a República estaba en perigo, que os militares conspiraban contra o Goberno. Antón escoitábaa, pero non sabía que dicir. El nada entendía de política.
Aquela tarde na horta, Olga deixou o labor que estaba a facer e, ao tempo que esculcaba o fondo do val, fíxolle unha pregunta estraña.
–Oíches o canto do cuco, Antón?
–Pois...–pensouno un intre–. Non, a verdade é que non fago caso de escoitalo ultimamente (…)
– O cuco non canta cando chega o fin do mundo–dixo ela.
E non se equivocou.
Porque o mundo virou do revés. Foi como se alguén abrise as portas do inferno e o mal prendese como o lume na louza seca. E xa non houbo máis que medo.
Pero no medio dese medo tamén hai resistencia para enfrontalo. Os homes, por alistados, fusilados ou escapados, non aparecen nunha realidade social en que as mulleres sacan adiante as familias, os traballos e os labores. E son estas mulleres bravas e afoutas quen cambian e interveñen a Historia. Aurora, Olga, a mestra María, Nidia, Elvira, Catarina, Matilde, Rosa,…, todas, dunha maneira ou doutra, axuntan os seus esforzos para tecer unha rede de sororidade en que se protexan unhas ás outras e na que chaman pola vida incansablemente. Neste terror de represión hai un espazo para o querer, para crear, para os coidados e para todo o que de verdade importa. Neste sentido a personaxe de Nídia, entre outras, representa a esperanza como comunidade, como colectivo, o futuro.
O oficio de escrita de María Rei vai conxugar unha ambientación nun lugar moi concreto da xeografía galega, non só polas descricións, senón tamén polas escollas léxicas cunhas transicións, tan naturais, que facilitan inmenso o seguimento do fío narrativo. Combinar estes dous elementos non é nada sinxelo de conseguir cando tratamos con xenealoxías de familias estendidas e con continuas idas e voltas do pasado cara o presente e ao revés. Este traballo narrativo converte nun pracer a lectura desta novela e, tamén, grazas a que a autora consegue crear unha voz narradora que nos deixa o relato no punto exacto da intriga en cada capítulo. Ese discurso vainos levar cara o final sen decatarnos de que os silencios se encheron de palabras e que unhas outras historias van comezar sen que se oculte a tinta coa que foron escritas.
Rei Vilas, M., Flores de ferro, Galaxia, 2020
Ningún comentario:
Publicar un comentario