Uxío Novoneyra, Roberto Pose, Manuel María, María Mariño,
Saleta Goi, Pepín Varela Novo e Paco do Val no souto en Parada.
(fotografia achegada por Branca Novoneyra)
ESCOLMA MÍNIMA. MARÍA MARIÑO
María Mariño Carou escribiu durante a década final da súa vida (1957-1967) unha poesía en
lingua galega caracterizada pola fluencia da palabra popular, a lembranza da nenez e a
xuventude tecidas co mar, e a experiencia madura coa serra courelá tinguida co presentimento
continuo da morte.
A poeta viviu na casa escola de Parada do Courel entre os anos 1947 e 1967. No derradeiro
ano de vida a súa poesía acadou cumios expresivos de alta intensidade. Escollemos 6 poemas:
3 da súa primeira entrega poética Palabra no Tempo, 2 do libro póstumo Verba que comenza e
1 do ano 1966, escrito a catro mans con Uxío Novoneyra.
Somos un ou somos dous, ou tantos como en nos temos?, 1963, María Mariño, Palabra no
Tempo.
Sempre hai verba que non di e bon alalá que non zoa, 1963, María Mariño, Palabra no Tempo.
Pinga, pinga hoxe a chuvia. En min ten o seu reprexo, 1963, María Mariño, Palabra no Tempo.
Encéndeseme o peito, brua en alma soia, 1990, María Mariño, Verba que Comenza.
Linme hoxe toda por dentro, 1990, María Mariño, Verba que Comenza.
Era a migalla dun home o que facía andar o mar, 1966, María Mariño.
DÍA DE NEBRA / O COUREL, 1990, María Mariño e Uxío Novoneyra, A Trabe de ouro.
***
Somos un ou somos dous, ou tantos como en nos temos?
Cada un é o caber dun mundo que non sabemos
si somos ou si é o que ten e nós mecemos.
Sempre hai verba que non di e bon alalá que non zoa
Hai xiro longo en rabelo, mil medidas pra unha soia.
1
Pinga, pinga hoxe a chuvia. En min ten o seu reprexo.
O sol que o vai menguando olla ben o que eu non vexo.
2
Mares hai sin ondas neles e hai teitos sin niadas.
Eles teñen o que ven i outros teñen sin olladas.
Palabra no Tempo (Ediciones Celta, Lugo, 1963)
Encéndeseme o peito, brua en alma soia
̶ verba que comenza ̶.
Ti que sabes de onde viñen
ti que sabes ben quen son,
ti que ves por onde ando.
Ouh, raxa o tempo ca tua hora, raxa as cousas!
Ti xa morta, viva ou non sei, ti...
Pro, quén eres ti?
Si non peneiras o farelo, si non daás
formento á masa,
si non coce xa o teu forno,
que pan sacara o teu grau ben do mundo?
Ti, hoxe miña, ̶ sóio hoxe, mañán xa
non,
mañán serás nebra nubra como outra.
Hoxe dime,
dime das cousas, dime si o meu de ti alento
é alento ou bruma,
dime si respiro ou afogo,
dime daquela hora miña día noso ̶ .
Ouh Natureza pequeniña e longa, hoxe
téñote na man, cinguida ós meus dedos de
terra,
puño xusto da miña forza,
soio latido.
Linme hoxe toda por dentro.
Linme!
Cómo me estáchegando!
Cómo me apaña!
non sei si me chega ou vou por ela.
Non o sei
Ouh, pra que me trouxeches si hoxe me levas?
Hoxe,
hoxe, día de todos en un.
Infindá do tempo. Hoxe!
Hoxe de quen todos somos na marea sin ondas,
sin velas,
sin barcos en coor vello.
Hoxe, de quén?
Hoxe: dirán uns.
Hoxe dirán outros mentras...
mentras reparan no que non hai.
En hoxe todos,
todos damos do fin o paso dél.
Meu amigo, onte!
Ti vas quedando,
quedas pregón que enmarca nas áas do tempo a voz
que ti mesmo diches sinxela e pulida, aquela
Ti quedas como queda o aire
entre as cousas que son
como queda a loita
como queda a terra,
como queda a Forza
aquela en que ti vas ata a derradeira
derradeira,
vas calado.
Calas mentras contas as presadas que de nós van
caendo,
vas na verba,
verba que rixe,
verba enteira que é.
Vas e dis anque calas e non cingues
xeito novo.
Pro sí:
de nós levas.
Verba que Comenza (Concello de Noia, 1990)
Era a migalla dun home o que facía andar o mar
Dáballe ás augas voo
voo que brincaba en ondas.
As pernas de argazo rubían as penas
recén paridas de cunchas
de vermello
e toxo limpo.
As mans peixe aparexado ̶ facían parir as augas.
A cabeza oca sabía do seu.
Os ollos farola do primeiro barco que aprendeu a andar
eran quedos non espentenexaban
quedos e alumeados.
A boca non tiña dentes escondrixo sóio de lengua
que non falaba nin estaba queda.
Os brazos peladiños de oso movíanse como caracol sin casa.
O peito só era luz
luz que en raio decía:
Deus das augas embarrancou aquí!
Fuxín deixando todo naquel brilante.
Un ai! Levou conta del.
De lonxe vin rubir o mar ribía rubía hasta bicar o ceo.
A súa chegada os peixiños todos flotaban a flor de auga
e quedos agardaban o que eu
non sei
1966
DÍA DE NEBRA / O COUREL
Poema a dous
SOMBRA branca pecha de fíos celando ámeto
Marmurio que só de fora se escoita
A nebra hoxe raxoume que non sei de min
Perdín a rede da loita.
Anda tamén a terra a meter valeiro
Amén digo a todo o longo das cousas
que tran o tempo xordo que non di.
...
Reina a Terra nun xordomundo.
En canto lle veña a fala
Fuxiremos todos por non saber contestar.
Caiu pra outra beira e deu nél
Xa pode deixar os ollos niste intre
Despertei nun futuro que xa eu vivira.
Ó atopalo vivo
Morrín na noite que xa dormía dela faro feito.
26/XI/1966
María Mariño Carou/Uxío Novoneyra
Ningún comentario:
Publicar un comentario