Pariches soa na casa vella unha noite sen lúa. Era o 9 de abril do 1933.
Na casa vella.
Sen luz nin auga.
Aínda non tiñas 20 anos.
A cerdeira escoitou os teus berros cando, despois de 9 meses de xestación, o tío Antonio decidiu chegar ao mundo coroado cun anel de lume. Sentiches que a vida se abría coma un libro.
Pariches soa na casa vella. Uns meses antes notaras a primeira falta e falaras co teu mozo. El quería casar. Cumprir co seu deber. Evitar a vergoña. Ti preferiches que marchase á mili e decidise na distancia que sentía por ti. Non querías un apaño: querías un amor que nacese da absoluta liberdade.
1933 e decidiches, cando aínda non tiñas 20 anos, que non importaba o que dixese a xente da aldea. Ti sentías dentro que non tiñas nada que agochar.
El marchou. Ti ficaches na casa familiar ata que foi imposible esconder o ventre. A túa nai aturou en silencio os insultos do teu pai. Decidiu que na súa casa non había sitio para o pecado. Así que colliches algo de roupa e marchaches á casa vella. A casa sen paredes na que eu xogaría cando era nena. A casa da cerdeira que desaparecería ao mesmo tempo que medraba a AP9. Sobreviviches coa axuda da túa nai, que che levaba comida sen que o seu marido se decatase. Sobreviviches porque eras brava.
Pasou o tempo. Empezou a guerra. O pai do teu fillo foi recrutado polos nacionais. Ti eras republicana. Pasaron os meses e el decidiu volver. Aquela guerra non era a súa guerra. Desertou e foi detido polos propios nacionais cando intentaba chegar a casa. Ti tiñas medo. Sabías que no cárcere podía enfermar e morrer de fame. Naquel momento traballabas a terra para poder comer e facías quendas nunha conserveira para poder manter a casa nova. O diñeiro non chegaba se tiñas que alimentar tamén o mozo que estaba no cárcere. Escoitaras que co estraperlo había xente que gañaba diñeiro. Así que decidiches traballar para alguén que tiña unha ruta con Portugal e ter así un extra que che permitise mandar comida á cadea.
Chegou o xuízo e a sentenza. Pena de morte. Non tiñas un can. Pero eras lista e sabías que ata o feito máis vergoñento pode realizarse con dignidade. Unha noite decidiches que era hora de falar co cacique. Era a única maneira de conmutar aquela pena de morte. Non tiñas un can. Eu era aínda moi nena para entender os teus silencios cando mo contaches, pero non tan nena como para esquecelos. Co tempo entendín todo. Despois da visita ao cacique, o avó podía saír do cárcere durante o día e traballar. No 1940 quedou en liberdade e casastes.
Viñeron dous fillos máis. O avó andaba no mar. O libro de familia di que era soldador e mariñeiro. O mesmo libro de familia tamén di que a túa profesión era Sus labores. Que eu saiba, ao longo da túa vida traballaches o campo, atendiches a túa casa, coidaches dos teus fillos, traballaches na conserveira, andaches no estraperlo, fuches ama de cría e camiñabas cunha patela na cabeza ata Vigo para vender patacas e froita no mercado. Ademais, eras unha comadre de primeira e axudabas nos partos das compañeiras. Tamén aleitabas os nenos das veciñas cando tiñas un anaco e elas traballaban. Repito: No Libro de Familia leo Sus Labores.
Contigo aprendín aos tres anos que hai que ter coidado co galo, porque pode mancar cando menos o esperas. Non me deixabas entrar no curral e collías para min os pitiños e que puidese así xogar con eles. Coidado co galo (coidado co moucho).
E aínda hoxe lembro que ti, tan de aldea, sabías escribir e ler, e mastigabas os libros de historia sobre mulleres para comentar despois que era complicado ser muller aínda que foses raíña.
Se papá e mamá rifaban, sempre defendías a mamá, porque se non a defendo eu que son muller quen o vai facer, dicías. E o teu fillo calaba.
Despois da túa morte, intentei atopar as cartas que che enviara o avó cando estaba preso. Papá tirara con todo. Había moitas ganas de limpar a vergoña dun pasado do que ti nunca sentiches vergoña.
Teño moitas lembranzas a bulir na cabeza pero hoxe non son importantes. Aquí e agora o único importante é pronunciar o teu nome. Así que con orgullo de neta, e como homenaxe nesta homenaxe a Aurora Marco, digo moi alto:
Nieves Montenegro Corbal, avoa, grazas.
María Álvarez Landesa
Ningún comentario:
Publicar un comentario